عزيز الله بيات
94
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
در دوران خلافت هارون الرشيد حوادث مهمى در جهان آنروز به وقوع پيوست . از جمله بين سالهاى 791 - 796 م . شارل مبادرت به لشكركشى بر ضد آوارهاى مجارستان كرد و حكومت آنها را منقرض گردانيد . در سال 793 م . نورمنها ( واكينگها ) لشكركشيهاى توسعهطلبانهء خود را از اسكانديناويا آغاز كردند كه منجر به تأسيس حكومتهايى شد . هارون الرشيد معاصر با شارلمانى امپراتور مقتدر فرانسه بود كه پس از تصرف سرزمين ژرمنها و همسايه شدن با مردمى جاهل از قبيل اسلاوها كه در ماوراى رودخانهء الب سكونت داشتند و نورمنهاى ساكن شبه جزيرهء ژوتلند و آوارها كه در جلگهء فعلى مجارستان به سر مىبردند ، چندين بار برضد آنها و مخصوصا آوارها لشكر كشيد و در سال 791 م . يكى از سرداران معروف شارلمانى به قلب مملكت آوار داخل شد و غنايم زيادى به دست آورد . شارلمانى براى حراست ممالك شرقى خود چندين مرز ( ايالت سرحدى ) تشكيل داد و زمام ادارهء آنها را در كف كارامدترين صاحبمنصبان خود گذاشت . در اواخر سال 800 م . به دعوت پاپ لئون سوم عازم روم شد تا در مقابل مدعيان از پاپ دفاع كند و چون در آنجا به سمت رياست محكمه منصوب شد ، حق را به پاپ داد . شارلمانى در سال 788 م . اتريش را به تصرف خود درآورد و در اتريش عليا و اتريش سفلى ايالتى مرزى به نام قلمرو شرقى براى جلوگيرى از هجوم قوم آوار تأسيس كرد . هارون الرشيد در سال 184 هجرى ( 800 م . ) ابراهيم الاغلب را كه حكمران زاب بود به حكومت افريقيه فرستاد كه به زودى عملا مستقل شد ولى فرزندان او براى رعايت احترام مقام روحانى خليفه ، نام او را در سكههاى خود حفظ مىكردند . خلافت امين ( 193 - 198 ه . ق . ) ( 808 - 813 م . ) اهالى بغداد بعد از درگذشت هارون ، پسر بزرگتر او را كه محمد نام داشت و ملقب به امين بود به خلافت برگزيدند . در همين زمان ايرانيان هم يكى ديگر از پسران هارون به نام
--> 411 - 466 . تاريخ ابن خلدون ، ج 3 ، ص 339 - 375 . حبيب السير ، ج 3 ، ص 228 - 247 .